Türkiye’nin tasarruf ve emeklilik sisteminde köklü değişim yaratması beklenen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, bir kez daha ertelenme riskiyle karşı karşıya.
Uzmanlara göre, hem işçi hem işverenin ortak zeminde buluşmaması durumunda TES’in kısa vadede hayata geçmesi neredeyse imkânsız görünüyor.
Türkiye’nin ekonomik planlarında önemli bir yer tutan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), bir kez daha ertelenme tehlikesiyle karşı karşıya. SGK Uzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki köşesinde sistemin neden yürürlüğe giremediğini ve hangi engellere takıldığını masaya yatırdı.
2023 yılında yayımlanan Orta Vadeli Plan (OVP)’da, mevcut Otomatik Katılım Sistemi (OKS)’nin işveren katkısıyla ikinci basamak emekliliğe dönüşmesi ve böylece TES’in hayata geçmesi hedeflenmişti. Ancak planın yürürlük tarihi önce 2024 sonbaharına, ardından 2025’in son çeyreğine ertelendi.
Karakaş’a göre, 2026 yılı Cumhurbaşkanlığı Programı’nda TES hedefinin yeniden yer alması, uygulamanın bir kez daha ertelendiğini açıkça gösteriyor.
Hükûmet, TES ile ekonomiye “tasarruf can simidi” kazandırmayı hedefliyor. Sistem; çalışan, işveren ve devletin üçlü katkısıyla uzun vadeli yatırımların finansmanını güçlendirmeyi amaçlıyor.
Ancak Karakaş, mevcut ekonomik koşulların bu hedefi zora soktuğunu belirtiyor. Türkiye’de tasarruf oranlarının gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında oldukça düşük olduğunu vurgulayan uzman, “Emeklilik fonları ABD, İsviçre ve İngiltere gibi ülkelerde trilyon dolar seviyesindeyken bizde hâlâ yeterli birikim kültürü oluşmadı” diyor.
Karakaş’a göre sistemin önündeki en büyük engellerden biri, işçi ve işveren kesimlerinin sert tutumu.
İşçiler, düşük ücretler ve yüksek prim yükleri nedeniyle yeni bir kesintiye sıcak bakmıyor. Asgari ücretle geçinen kesim için TES’e eklenecek yüzde 3’lük prim, “nefes aldırmayan” bir yük olarak görülüyor.
İşveren cephesi ise enflasyon, yüksek faiz ve artan maliyet baskısı altında. SGK ve işsizlik primleriyle birlikte istihdam maliyetinin zaten yüzde 37,75’e ulaştığını hatırlatan Karakaş, “Torba kanunla prim oranının yüzde 38,75’e çıkması işverenleri TES’ten tamamen uzaklaştırdı” değerlendirmesini yapıyor.
Hem işçi hem işverenin aynı anda “hayır” dediği bir sistemin hayata geçmesi zor görünüyor. Hükûmetin uzun süredir üzerinde çalıştığı TES, bu şartlar altında bir kez daha ertelenebilir.
Karakaş’a göre mevcut tablo, 2025’in son çeyreğinde de bir yasa çıkmayabileceğine işaret ediyor. “TES ne 2025’te ne 2026’da yürürlüğe girebilir. Erteleme zinciri uzuyor, tasarruf devrimi ise hayal olmaktan öteye gidemiyor” ifadeleriyle yazısını noktaladı.
