İşten çıkarılmak kıdem tazminatı almak için şart değildir. İş Kanunu’nda belirtilen haklı fesih durumlarında istifa edenler de tazminat alabilir. Emekli olanlar, zorunlu askerlik için ayrılanlar ve evlendikten sonra bir yıl içinde işten ayrılan kadınlar da kıdem tazminatına hak kazanır.
Sigorta şartlarını yerine getiren çalışanlar da kendi istekleriyle işten ayrılarak tazminat alabilirler. 1999 öncesi sigortalı olanlar 15 yıllık sigortalılık ve 3600 günlük prim ödemeyle, 2008 sonrası sigortalı olanlar ise 4600 günden başlayan prim ödemeleriyle tazminat alabilir. Çalışanın vefatı halinde tazminat yakınlarına ödenir.
Kıdem tazminatı hesaplanırken çalışanın yıllık brüt maaşı esas alınır. Her yıl için bir maaş tutarında tazminat ödenir. Örneğin, üç yıl çalışmış ve brüt maaşı 20 bin TL olan bir çalışan 60 bin TL tazminat alır. Bir yılı tamamlamadan ayrılanlar için tazminat orantılı olarak hesaplanır.
Kıdem tazminatında dikkate alınan brüt ücret sadece maaş değildir. Çalışanlara düzenli olarak yapılan ikramiye ve benzeri ödemeler de brüt ücrete dahil edilir. Fakat mesai, prim gibi ödemeler hesaba katılmaz. Örneğin, brüt maaşı 30 bin TL olan bir çalışanın yıllık 5 bin TL ikramiyesi varsa, brüt ücreti 35 bin TL olarak alınır.
Kıdem tazminatı her yıl belirlenen tavan ücrete kadar ödenir. 2024 yılı itibarıyla bu tavan ücret 41 bin 828 TL’dir.
Kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesintisi yapılır. İşveren, tazminat ödemesini derhal ve tek seferde yapmakla yükümlüdür. İş yerinin kapanması veya devri gibi durumlarda kıdem tazminatı hakkı kaybolmaz.
