Alman mühendislik şirketi Aiotec, Avustralya’da iflas eden bir petrokimya fabrikasını Türkiye’ye taşıyacağını açıklamıştı. Ancak şirketin makineleri gizlice İran’a götürdüğü ortaya çıktı. ABD Hazine Bakanlığı, Aiotec’e yaptırımları ihlal ettiği gerekçesiyle 14,5 milyon dolar para cezası kesti.
ABD’li bir şirkete ait olan fabrikanın Avustralya’da 2015 yılında kapatılmasından sonra Aiotec, fabrikayı 9,5 milyon dolara satın aldı. Şirket, fabrikanın Türkiye’ye taşınacağını ve Van’da yeni bir tesis kurulacağını belirtti. Ancak bu vaatler gerçeği yansıtmadı.
Aiotec, fabrikanın makinelerini Türkiye’ye gönderecekmiş gibi söktürdü. Ancak gemilerle taşınması gereken makineler her seferinde İran’a gönderildi. Şirket, Van’da deniz olmadığı için gemilerin İran’a yanaştığını ve parçaların TIR’larla Türkiye’ye taşındığını iddia etti. Ancak taşıma süreci 4 yıl sürdü ve şüphe çekmemek için parça parça gerçekleştirildi.
ABD makamlarına yapılan bir ihbar, fabrikanın İran’daki Petro-Iranian Downstream Industries Development şirketine satıldığını ortaya çıkardı. İncelemeler, Aiotec’in kurucusunun İranlı Mehdi Hassan Nejad olduğunu gösterdi. Nejad, 2011 yılında Berlin’de doktorasını tamamladıktan sonra ABD yaptırımlarına rağmen İran’la ticaret yapma riskini alan bir iş insanı olarak tanındı.
ABD Hazine Bakanlığı’nın Finansal Varlıkları Kontrol Ofisi, Aiotec’i yaptırımları ihlal etmekten suçlu buldu. Şirkete 14,5 milyon dolar para cezası kesildi.
Polipropilen, ambalaj, tekstil, otomotiv parçaları ve polimer banknotların üretiminde kullanılan vazgeçilmez bir malzemedir. Fabrikanın yasadışı taşınması, ticari olduğu kadar stratejik bir adım olarak da dikkat çekiyor.
İran’a yönelik yaptırımlara rağmen gerçekleştirilen bu operasyon, uluslararası ticarette yaptırımların nasıl delindiğine dair dikkat çeken bir örnek oldu.
