Türkiye, zengin ekosistemi ve biyolojik çeşitliliği sayesinde pek çok nadir hayvan türüne yaşam alanı sunuyor. Ne yazık ki, iklim değişikliği, habitat kaybı, kaçak avcılık ve insan kaynaklı diğer olumsuz etkiler, birçok türü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor.
Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Listesi’nde yer alan ve Türkiye’de kritik seviyede risk altında bulunan çok sayıda hayvan türü mevcut. Uzmanlar, bu türlerin korunması için ivedilikle önlemler alınması gerektiğinin altını çiziyor.
Türkiye’de koruma altında olan ve nesli tehlikede olan bazı önemli türler şunlardır:
1. Anadolu Parsı (Panthera pardus tulliana)
Uzun yıllar boyunca neslinin tükendiği düşünülen Anadolu parsı, ender rastlanan büyük kedi türlerinden biri. Son zamanlarda yapılan araştırmalar bazı bölgelerde varlığını ortaya koysa da, habitat kaybı ve avcılık yüzünden ciddi tehdit altında.
2. Akdeniz Foku (Monachus monachus)
Dünya genelinde sayıları 700 civarında olan Akdeniz foklarını önemli ölçüde barındıran Türkiye kıyıları, bu nadir canlılar için hayati önem taşıyor. Ancak deniz kirliliği, kıyısal yapılaşma ve insan etkisi, yaşam alanlarını giderek daraltıyor.
3. Küçük Akbaba (Neophron percnopterus)
Akbaba türleri arasında en küçük olan bu tür, Türkiye’deki yırtıcı kuş popülasyonunda önemli bir yere sahip. Tarım ilaçları, besin kaynaklarının azalması ve habitat tahribatı sebebiyle sayıları giderek düşüyor.
4. Ceylan (Gazella subgutturosa)
Türkiye’de özellikle Şanlıurfa ve Hatay bölgelerinde görülen ceylanlar, aşırı avlanma ve doğal yaşam alanlarının tarım arazilerine dönüştürülmesi nedeniyle tehlike altında.
5. Kelaynak (Geronticus eremita)
Geçmişte Türkiye’nin birçok bölgesinde yaşayan kelaynaklar, günümüzde yalnızca Şanlıurfa’nın Birecik ilçesindeki koruma alanlarında görülebiliyor. Küresel ısınma, çevresel faktörler ve göç yollarındaki değişiklikler, bu türü ciddi şekilde tehdit ediyor.
6. Kara Akbaba (Aegypius monachus)
Türkiye’deki en büyük yırtıcı kuşlardan olan kara akbaba, ormanlık alanların yok edilmesi ve avlanma nedeniyle yok olma riskiyle karşı karşıya.
7. Dağ Horozu (Tetrao mlokosiewiczi)
Doğu Karadeniz’in yüksek rakımlı bölgelerinde yaşayan bu ender kuş türü, ormansızlaşma ve yasa dışı avlanma sebebiyle neslinin tükenmesi tehlikesiyle karşı karşıya.
Uzmanlar Uyarıyor: Önlem Alınmazsa Türler Yok Olabilir
Uzmanlara göre, Türkiye’de pek çok tür, insan faaliyetleri yüzünden ciddi tehlike altında. Habitat kaybı, kaçak avcılık, iklim değişikliği ve tarım alanlarının genişlemesi gibi etkenler, bu hayvanların neslini tüketme yolunda ilerliyor.
