ABD Dışişleri Bakanlığı Çarşamba günü ABD gemilerinin Panama Kanalını ücretsiz kullanacağını açıkladı.
Kanalı kontrol eden Panama yetkilileri ise böyle bir anlaşmanın varlığını reddetti.
ABD Başkanı Trump, Panama Kanalının geçiş ücretlerini “saçma” olarak nitelendirmiş, kanalın Çin kontrolünde olduğunu ima etmiş ve kanal için “tüm yapılması gerekeni” yapacaklarını söylemişti.
Panama Kanal İdaresi, gece geç saatlerde yaptığı açıklamada, ABD’nin açıklamalarını yalanladı ve ABD askeri gemilerine geçiş haklarında herhangi bir değişiklik olmadığını belirtti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, günler önce Panama Devlet Başkanı José Raúl Mulino ile bir araya gelerek kanalı ziyaret etmişti.
Görüşmelerde ABD Donanması gemilerinin ücretsiz geçişi konusu ele alınmıştı. Ancak resmi bir anlaşmaya varılmadı.
Panama hükümeti, tarafsızlık anlaşmasını ihlal etmeden bu konuya nasıl çözüm bulunabileceğini konuşuyor. Yetkililer, anlaşmayı ihlal etmenin büyük bir diplomatik kriz yaratabileceğinden endişe duyuyor.
Panama Kanalı, 1977’de ABD ve Panama arasında imzalanan ve tarafsızlık ilkesini içeren bir anlaşmaya dayanarak faaliyet gösteriyor.
Anlaşma, tüm ülkelerin su yolunu eşit koşullarda kullanabileceğini öngörüyor. Kanal yetkilileri, büyük ABD Donanması gemilerinin çoğunun kanalın dar geçitlerinden geçemeyeceğini belirtiyor.
Yine de, ABD Deniz Kuvvetleri her yıl yaklaşık 40 gemiyi kanaldan geçiriyor ve bu, toplam geçişlerin yüzde 0,5’inden daha azını oluşturuyor. Ücretsiz geçiş imkanı, ABD Savunma Bakanlığı’na yılda yaklaşık 13 milyon dolar tasarruf sağlayabilir.
Çarşamba günü yapılan açıklama, Panama hükümetine danışılmadan duyurulduğu için ülkede tepkiyle karşılandı. Panama, böyle bir tavizi ancak resmi bir ikili toplantı sonrası duyurmayı tercih ederdi.
Beyaz Saray, Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasını doğruladı. Panama hükümeti ise yorum yapmaktan kaçındı.
Mulino, Trump yönetimiyle ters düşmek istemeyebilirdi. Ancak birçok Panamalı siyasetçi anlaşmanın nasıl müzakere edildiğini ve Panama’nın ne elde edeceğini sorgulamaya başladı.
Rubio’nun ziyaretinin ardından Panama Kanal İdaresi, ABD Donanması gemilerinin geçiş önceliğinin “optimize edileceğini” açıkladı.
Bu ifadeler net bir taahhüt içermiyordu. Panama, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki 2017 anlaşmasını yenilemeyeceğini açıklayarak Washington’a önemli bir taviz vermişti.
Buna rağmen Trump, Rubio ülkeyi terk etmeden önce yaptığı açıklamada, “Ya kanalı geri alacağız ya da çok güçlü bir şey olacak” diyerek Panama üzerindeki baskıyı artırdı.
