Kök Hücre Nakliyle Bulanık Görenlerin Görüşü İyileşti
Japonya’da gerçekleştirilen bir çalışmada, kökün hasar gördüğü üç kişinin bulanık görüşü, kök hücre nakliyle önemli ölçüde düzeldi.
Çalışma, dünyada bir ilk olarak kök hücre araştırmalarında önemli bir ilerleme olarak değerlendiriliyor. Operasyondan iki yıl sonra, hastalarda herhangi bir ciddi güvenlik sorunu gözlenmedi. Üçünün de korneaları gözle görülür şekilde şeffaflaştı.
Çalışmada, korneada yara dokusu birikmesine neden olan “limbal kök hücre yetmezliği” olarak bilinen bir rahatsızlığa sahip dört hasta yer aldı. Limbus olarak adlandırılan gözün beyaz kısmı, kök hücreler açısından zengindir ve korneadaki hücrelerin yenilenmesini sağlar. Bu bölgedeki kök hücrelerin işlevini kaybetmesi, zamanla görme kaybına yol açar.
Günümüzde LSCD’ye sahip kişiler, sağlıklı gözlerinden kornea dilimi alabilirler. Ancak her iki göz de etkilenmişse, donör nakli gerekir.
Sağlıklı Kan Hücrelerinden Kök Hücreler
Dünya çapında korneaya bağlı görme kaybı yaşayan 12,7 milyon kişiden sadece 70’te biri nakil şansı bulabiliyor. Nakil imkanı olanlar için bile doku reddi riski var.
Bu noktada, “indüklenmiş pluripotent kök hücreler” (iPSC) devreye giriyor. Herhangi bir insan hücresinden elde edilebilen bu kök hücreler, embriyonik benzeri bir duruma yeniden programlanarak istenen yetişkin hücre tipine dönüşme yeteneğine sahiptir.
Geçen yıl ABD’li araştırmacılar, limbal kök hücreler kullanarak kornea hasarı olan iki hastanın görme yetisini geri kazandırdıklarını açıklamışlardı. Şimdi ise Japonya’daki Osaka Üniversitesi Hastanesi’ndeki bilim insanları, sağlıklı kan hücrelerinden elde edilen iPSC’leri kullanarak bir adım daha ileri gittiler ve hastaların görme yetisini geri kazandılar.
Uygulamalar Hala Deneysel
Laboratuvarda üretilen iPSC’ler, kornea epitel hücre tabakalarına (iCEPS) dönüştürüldü. Bu tabakalar, yara dokusu çıkarılan korneanın üzerine nakledildi ve koruyucu bir kontakt lensle kapatıldı. Nakil sonrası yedi ay içinde dördüncü hasta haricinde tüm hastalarda görme iyileşmesi görüldü. Bir yıl sonra ise ağır görme kaybı olan 39 yaşındaki hasta, bağışıklık sisteminin nakledilen hücrelere verdiği olumsuz tepki nedeniyle görme kaybı yaşadı.
En iyi iyileşmeyi gösteren 44 yaşındaki kadın ve 66 yaşındaki erkek hastalarda görme alanı önemli ölçüde iyileşti. Araştırmacılar, bağışıklık tepkisinin diğer iki hastada iyileşmeyi engelleyebileceğini düşünüyor.
Bu çalışmalar umut verici olsa da, bu tür uygulamalar hala deneysel ve riskli. Araştırmacılar, çok merkezli klinik deneyler yaparak elde edilen sonuçları geliştirmeyi planlıyor. Çalışmanın sonuçları The Lancet dergisinde yayınlandı.
