Geçen ay Reuters’a bilgi veren üç OPEC+ kaynağı, Suudi Arabistan da dahil olmak üzere bazı OPEC+ üyelerinin Kazakistan’ın artan petrol üretiminden memnun olmadığını belirtti.
Enerji Bakanı Almasadam Satkaliyev, ülkesinin petrol üretimini kısmasının zor olduğunu, zira ABD’li petrol devi Chevron’un liderliğindeki Tengiz sahası başta olmak üzere üç büyük petrol üretim projesinin yabancı şirketlerin kontrolünde olduğunu açıkladı. Bakan, “Ulusal çıkarlarımıza göre hareket etmek zorundayız. Bu genel bir ifade olsa da içinde bulunduğumuz durumu tam olarak özetliyor.” dedi.
Dünya petrolünün yaklaşık %2’sini ihraç eden Kazakistan, Nisan ayının ilk yarısında Mart ayı ortalamasına kıyasla petrol üretiminde %3’lük bir düşüş kaydetse de aylardır süregelen yüksek üretim nedeniyle OPEC+’ya taahhüt ettiği kotayı aşmış durumda. Kazakistan’ın diğer iki büyük petrol üretim projesi olan Kaşagan ve Karaçaganak da Batılı petrol şirketleri tarafından işletiliyor. Son bir yılda OPEC+ üyelerinin üretim anlaşmalarına uyum oranı düşüş gösterdi.
Dünyanın en büyük 10 petrol üreticisi arasında yer alan Kazakistan, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve Rusya ile yapılan anlaşmaya göre Chevron’un Tengiz petrol sahasındaki genişletme çalışmalarını tamamlamasının ardından rekor seviyede ve hedeflerin üzerinde petrol üretiyor.
Satkaliyev, hükümetinin OPEC+ kotalarına uyumu iyileştirmek için Batılı şirketlerle görüşmeler yapacağını ancak bu şirketler üzerinde fazla bir etkiye sahip olmadıklarını ifade etti. Geçen ay göreve başlayan Satkaliyev, “Üretim süreçlerini kontrol edemiyoruz. Kararları uluslararası ortaklarımız veriyor.” dedi ve ekledi: “Üretim artışı sadece yeni yataklardan geliyor. Eski yatakları kapatırsak bize zarar verir.”
Satkaliyev, Kazakistan’ın üretimi kısması durumunda eski petrol sahalarını tamamen kaybetme riskiyle karşı karşıya olduklarını belirtti. Bakan, söz konusu üç projenin Kazakistan’da üretilen petrolün %70’ini oluşturduğunu söyledi. Kazakistan, 2026 Haziran ayına kadar petrol üretimini azaltarak aşırı üretimi telafi edeceğine söz verdi.
Bakan, Kazakistan’ın OPEC+’dan ayrılacağına dair bir açıklama yapmaktan kaçındı ancak ulusal çıkarları gözetmek zorunda olduklarını vurguladı. “Hareket tarzımızı ayarlamaya çalışacağız. Ortaklarımız bu ayarlamalardan memnun kalmazlarsa, yine ulusal çıkarlarımıza uygun şekilde hareket edeceğiz ve bunun sonuçlarıyla yüzleşeceğiz” dedi.
Kashagan projesi, %16,81 hissesiyle Eni ve Shell’in de aralarında bulunduğu Kuzey Hazar İşletme Şirketi (NCOC) tarafından işletiliyor. Kazakistan’ın KazMunayGaz şirketinin projedeki hissesi %16,88. Karaçaganak gaz-yoğuşma sahası, Eni ve Shell’in %29,25’er hisseye sahip olduğu bir grup tarafından kontrol ediliyor. KazMunayGaz’ın buradaki hissesi %10. Tengiz ve Korolev sahalarını işleten Tengizchevroil (TCO) konsorsiyumunda ise Chevron’un %50, KazMunayGaz’ın %20, Exxon’un %25 ve Lukoil’in %5 hissesi bulunuyor.
İhracat konusuna değinen Satkaliyev, Kazakistan’ın bu yıl, ülkenin petrol sahalarını Rusya’nın Karadeniz terminallerine bağlayan ve ham petrolün Türkiye ve Çin de dahil olmak üzere çeşitli yerlere sevk edildiği Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (ÇKP) boru hattı aracılığıyla 55 milyon ton (günlük 1,2 milyon varil) petrol ihraç etmeyi planladıklarını söyledi. Chevron ve ExxonMobil’in de dahil olduğu bir konsorsiyum tarafından işletilen boru hattı, Kazakistan’ın petrol ihracatının yaklaşık %80’ini oluşturuyor. Satkaliyev, boru hattının Mayıs ayının ikinci yarısında bakıma gireceğini, ancak Rusya’nın Novorossiisk limanındaki stokların yüklemeleri etkilemeyeceğini belirtti. Bakan ayrıca Kazakistan’ın Rusya’nın Druzhba boru hattı üzerinden Almanya’ya petrol ihracatını artırmayı hedeflediğini ve bunun Moskova’nın onayına bağlı olarak yıllık 2,5 milyon tonun üzerine çıkabileceğini söyledi.
